From the Soil of Hellas to the Heart of the Hellenic Diaspora
The Stones of 1821 Find a New Home with the Federation of Hellenic Societies of Greater New York
This morning we left Volos and drove through the Thessalian countryside and mountains under cloudy skies and passing showers. We were headed to Velika, a seaside village near Agia on the coast of the Larissa region of Thessaly, to thank mosaic artist Grigoris Kalagias personally for an extraordinary gift to the Hellenic American community.
Grigori and his assistant, Maria Domniki Athanasiou, welcomed us to his home and workshop, directly across the street from the water’s edge, where he keeps his boats. Waves crashed along the shore, providing a dramatic backdrop to our visit. Inside, Grigori was a wonderfully generous host, roasting chestnuts and eager to prepare lunch from fish he had caught himself. Together, they showed us magnificent mosaics, including works underway for churches and monasteries, and explained the painstaking process of shaping and placing the individual stones. Before we left, he gave us a parting gift of olive oil from his native land, a gift with deep roots in the olive tree’s sacred place in Hellenic life. It was a lovely morning by the sea, filled with art, conversation, and Hellenic hospitality.
For more than three decades, Grigori has gathered natural stone, marble, granite, and pebbles from across Hellas. As he puts it, he “paints” with stones. For the bicentennial of the Hellenic Revolution in 2021, he created three major mosaics. Two went to museums in Hellas. The third, shown in these photographs and videos, is coming to New York.
Grigori gathered for this particular mosaic stones himself from Zalongo, Messolonghi, Souli, Dervenakia, and Salona—places forever linked to the battles, resistance, and sacrifices that preceded and shaped the Hellenic Revolution. He cut and fitted them by hand to recreate a celebrated image by Louis Dupré depicting the Hellenic chieftain Nikolakis Metropoulos raising the revolutionary flag bearing the cross above the fortress of Salona, today’s Amfissa, around Easter in April 1821.
When we arrived, the mosaic was already packed for shipment, but Grigori graciously unpacked it so I could see it firsthand. He will carefully repack it for its journey to New York. Standing before this masterpiece, I thought of the places across Hellas from which he had gathered its stones and the courage, struggle, and sacrifice each represents. He brought them together in a powerful tribute to the Hellenic struggle for freedom, giving our community a tangible connection to the ground on which that history unfolded. In one of the videos, Grigori explains in his own words why he wanted this mosaic to go to the diaspora.
My friend Xrysa Samou Mitrengas, a journalist and television host in Thessaloniki, knew Grigori well and was familiar with the mosaic he wished to donate to the Hellenic diaspora. When she asked me to suggest a home for it in Australia, the United States, or elsewhere, I immediately proposed the Federation of Hellenic Societies of Greater New York. Grigori generously agreed. I then approached the Federation’s officers to ask whether they would accept the donation, and they enthusiastically approved and accepted this extraordinary gift. I am grateful to Xrysa for bringing us together.
Having served as Co-Chairman of the Federation’s Greek Independence Day Parade in 2020 and 2022 and as Chairman in 2026, I have seen what it means for generations of our community to gather on Fifth Avenue to honor 1821. Through years of lecturing on the Revolution, I have also felt the importance of carrying its history forward. With the Federation now united, I could think of no more fitting home for this gift than its Stathakion Cultural Center in Astoria.
I have personally arranged for the mosaic to travel from the Larissa region to Athens and then safely across the Atlantic to New York.
I look forward to the day when a child at the Stathakion points to one of those stones and asks, “Where did that one come from?” Perhaps the answer will take that child back to Hellas, to the raising of the flag at Salona, and to the story of those who gave their lives so that Hellas might be free.
Thank you, Grigori, for your hospitality, your extraordinary generosity, and for giving our community a way to begin that conversation. I hope for an appropriate event in New York to welcome this masterpiece, with a lecture on the history behind it and the Revolution, as the Stones of 1821 Find a new home with the Federation of Hellenic Societies of Greater New York
Ζήτω η Ελλάς !!
Eternal honor and glory to all who fought and sacrificed for the freedom and independence of Hellas !!
Loosely translated:
Από το Έδαφος της Ελλάδας στην Καρδιά της Ελληνικής Διασποράς
Οι Πέτρες του 1821 Βρίσκουν μια Νέα Στέγη με την Ομοσπονδία Ελληνικών Σωματείων της Μείζονος Νέας Υόρκης
Σήμερα το πρωί φύγαμε από τον Βόλο και οδηγήσαμε μέσα από την θεσσαλική ύπαιθρο και τα βουνά κάτω από συννεφιασμένους ουρανούς και μπόρες. Κατευθυνόμασταν προς τη Βελίκα, ένα παραθαλάσσιο χωριό κοντά στην Αγιά στις ακτές της περιοχής Λάρισας στη Θεσσαλία, για να ευχαριστήσουμε προσωπικά τον ψηφιδωτό Γρηγόρη Καλαγιά για ένα εξαιρετικό δώρο στην ελληνοαμερικανική κοινότητα.
Ο Γρηγόρης και η βοηθός του, Μαρία Δομνίκη Αθανασίου, μας υποδέχτηκαν στο σπίτι και το εργαστήριό του, ακριβώς απέναντι από την άκρη του νερού, όπου διατηρεί τα σκάφη του. Τα κύματα σκάζαν κατά μήκος της ακτής, δημιουργώντας ένα δραματικό σκηνικό στην επίσκεψή μας. Μέσα, ο Γρηγόρης ήταν ένας υπέροχα γενναιόδωρος οικοδεσπότης, ψήνοντας κάστανα και πρόθυμος να ετοιμάσει το μεσημεριανό γεύμα από ψάρια που είχε πιάσει ο ίδιος. Μαζί, μας έδειξαν υπέροχα ψηφιδωτά, συμπεριλαμβανομένων έργων που βρίσκονταν σε εξέλιξη για εκκλησίες και μοναστήρια, και μας εξήγησαν την επίπονη διαδικασία διαμόρφωσης και τοποθέτησης των μεμονωμένων λίθων. Πριν φύγουμε, μας έκανε ένα αποχαιρετιστήριο δώρο ελαιόλαδο από την πατρίδα του, ένα δώρο με βαθιές ρίζες στην ιερή θέση της ελιάς στην ελληνική ζωή. Ήταν ένα υπέροχο πρωινό δίπλα στη θάλασσα, γεμάτο τέχνη, συζητήσεις και ελληνική φιλοξενία.
Για περισσότερες από τρεις δεκαετίες, ο Γρηγόρης συλλέγει φυσική πέτρα, μάρμαρο, γρανίτη και βότσαλα από όλη την Ελλάδα. Όπως το λέει ο ίδιος, «ζωγραφίζει» με πέτρες. Για την επέτειο των διακοσίων χρόνων από την Ελληνική Επανάσταση το 2021, δημιούργησε τρία σημαντικά ψηφιδωτά. Δύο πήγαν σε μουσεία στην Ελλάδα. Το τρίτο, που παρουσιάζεται σε αυτές τις φωτογραφίες και βίντεο, έρχεται στη Νέα Υόρκη.
Ο Γρηγόρης συγκέντρωσε ο ίδιος για αυτό το συγκεκριμένο ψηφιδωτό από το Ζάλογγο, το Μεσολόγγι, το Σούλι, τα Δερβενάκια και τα Σάλωνα - μέρη που συνδέονται για πάντα με τις μάχες, την αντίσταση και τις θυσίες που προηγήθηκαν και διαμόρφωσαν την Ελληνική Επανάσταση. Τα έκοψε και τα τοποθέτησε με το χέρι για να αναδημιουργήσει μια περίφημη εικόνα του Louis Dupré που απεικονίζει τον Έλληνα οπλαρχηγό Νικολάκη Μητρόπουλο να υψώνει την επαναστατική σημαία με τον σταυρό πάνω από το φρούριο των Σαλώνων, της σημερινής Άμφισσας, γύρω στο Πάσχα του Απριλίου του 1821.
Όταν φτάσαμε, το ψηφιδωτό ήταν ήδη συσκευασμένο για αποστολή, αλλά ο Γρηγόρης το ξεπακετάρισε ευγενικά για να το δω από πρώτο χέρι. Θα το ξαναπακετάρει προσεκτικά για το ταξίδι του στη Νέα Υόρκη. Μπροστά σε αυτό το αριστούργημα, σκέφτηκα τα μέρη σε όλη την Ελλάδα από τα οποία είχε συγκεντρώσει τις πέτρες του και το θάρρος, τον αγώνα και τη θυσία που αντιπροσωπεύει το καθένα. Τα ένωσε σε έναν ισχυρό φόρο τιμής στον ελληνικό αγώνα για ελευθερία, δίνοντας στην κοινότητά μας μια απτή σύνδεση με το έδαφος στο οποίο ξεδιπλώθηκε αυτή η ιστορία. Σε ένα από τα βίντεο, ο Γρηγόρης εξηγεί με δικά του λόγια γιατί ήθελε αυτό το ψηφιδωτό να πάει στη διασπορά.
Η φίλη μου Χρυσά Σάμου Μητρέγκας, δημοσιογράφος και τηλεοπτική παρουσιάστρια στη Θεσσαλονίκη, γνώριζε καλά τον Γρηγόρη και ήταν εξοικειωμένη με το ψηφιδωτό που ήθελε να δωρίσει στην ελληνική διασπορά. Όταν μου ζήτησε να προτείνω ένα σπίτι για αυτό στην Αυστραλία, τις Ηνωμένες Πολιτείες ή αλλού, πρότεινα αμέσως την Ομοσπονδία Ελληνικών Σωματείων της Μείζονος Νέας Υόρκης. Ο Γρηγόρης συμφώνησε γενναιόδωρα. Στη συνέχεια, απευθύνθηκα στους υπαλλήλους της Ομοσπονδίας για να τους ρωτήσω αν θα δεχόντουσαν τη δωρεά, και εκείνοι ενέκριναν με ενθουσιασμό και δέχτηκαν αυτό το εξαιρετικό δώρο. Είμαι ευγνώμων στη Χρυσά που μας έφερε κοντά.
Έχοντας διατελέσει Συμπρόεδρος της Παρέλασης της Ομοσπονδίας για την Ημέρα Ανεξαρτησίας της Ελλάδας το 2020 και το 2022 και Πρόεδρος το 2026, έχω δει τι σημαίνει για γενιές της κοινότητάς μας να συγκεντρώνονται στην Πέμπτη Λεωφόρο για να τιμήσουν το 1821. Μέσα από χρόνια διαλέξεων για την Επανάσταση, έχω επίσης νιώσει τη σημασία της προώθησης της ιστορίας της. Με την Ομοσπονδία πλέον ενωμένη, δεν θα μπορούσα να σκεφτώ πιο ταιριαστό σπίτι για αυτό το δώρο από το Σταθάκειο Πολιτιστικό Κέντρο στην Αστόρια.
Έχω κανονίσει προσωπικά να ταξιδέψει το ψηφιδωτό από την περιοχή της Λάρισας στην Αθήνα και στη συνέχεια με ασφάλεια πέρα από τον Ατλαντικό στη Νέα Υόρκη.
Ανυπομονώ για την ημέρα που ένα παιδί στο Σταθάκιον θα δείξει μια από αυτές τις πέτρες και θα ρωτήσει: «Από πού προήλθε αυτή;» Ίσως η απάντηση να γυρίσει αυτό το παιδί πίσω στην Ελλάδα, στην ύψωση της σημαίας στα Σάλωνα και στην ιστορία εκείνων που έδωσαν τη ζωή τους για να είναι η Ελλάδα ελεύθερη.
Σε ευχαριστώ, Γρηγόρη, για τη φιλοξενία σου, την εξαιρετική σου γενναιοδωρία και που δίνεις στην κοινότητά μας έναν τρόπο να ξεκινήσει αυτή η συζήτηση. Ελπίζω σε μια κατάλληλη εκδήλωση στη Νέα Υόρκη για να καλωσορίσουμε αυτό το αριστούργημα, με μια διάλεξη για την ιστορία πίσω από αυτό και την Επανάσταση, καθώς οι Πέτρες του 1821 βρίσκουν ένα νέο σπίτι με την Ομοσπονδία Ελληνικών Σωματείων της Μείζονος Νέας Υόρκης.
Ζήτω η Ελλάς!!
Αιώνια τιμή και δόξα σε όλους όσους πολέμησαν και θυσιάστηκαν για την ελευθερία και την ανεξαρτησία της Ελλάδας!!
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου