Από ένα τέτοιο άγαλμα αλλά και πολλά άλλα αντίστοιχα γλυπτά εμπνέονταν όλοι οι μετέπειτα γλύπτες των ρωμαϊκών χρόνων για τους ανδριάντες των Ρωμαίων αυτοκρατόρων. Ήθελαν να αποδώσουν κάτι από το κλέος και το μεγαλείου του Έλληνα στρατηλάτη και αυτοκράτορα πάνω στα torsos, αντιγράφοντας την στάση του και την πλαστικοτητά του. Βέβαια δεν φτάνουν αυτό το γλυπτό ούτε στο μικρό του δαχτυλάκι. Για την ιστορία λοιπόν...."Τὸ μαρμάρινο ἄγαλμα τοῦ Μεγάλου Ἀλεξάνδρου ποὺ φυλάσσεται στὸ Ἀρχαιολογικὸ Μουσεῖο Κωνσταντινουπόλεως ἀποτελεῖ ἕνα ἀπὸ τὰ σημαντικώτερα σωζόμενα πορτραῖτα τοῦ Μακεδόνος βασιλέως ἀπὸ τὴν Ἑλληνιστικὴ ἐποχή. Τὸ ἔργο χρονολογεῖται γενικῶς στὸν 3ο αἰῶνα π.Χ. καὶ βρέθηκε στὴ Μαγνησία τοῦ Σιπύλου, στὴ δυτικὴ Μικρὰ Ἀσία.
Ἰδιαίτερη σημασία παρουσιάζει ἡ σωζόμενη ἐπιγραφή τοῦ γλύπτου, ἡ ὁποία ἀναφέρει ὅτι δημιουργὸς τοῦ ἀγάλματος ἦταν ὁ Μένας ὁ Περγαμηνός, υἱὸς τοῦ Αἴαντος. Οἱ ὑπογεγραμμένες δημιουργίες τῆς Ἑλληνιστικῆς περιόδου εἶναι σχετικά σπάνιες, γεγονὸς ποὺ προσδίδει στὸ συγκεκριμένο ἔργο ἐξαιρετικὴ ἱστορικὴ καὶ καλλιτεχνικὴ ἀξία.
Τὸ ἄγαλμα παριστάνει τὸν Ἀλέξανδρο μὲ ἰδεαλιστικὸ τρόπο. Τὸ πρόσωπο ἀποδίδεται νεανικὸ καὶ ἤρεμο, μὲ ἐλαφρῶς ἀνοικτὰ χείλη καὶ ἔκφραση ποὺ θυμίζει θεϊκὲς μορφὲς τῆς Ἑλληνιστικῆς τέχνης. Ἡ μορφὴ δὲν ἀποσκοπεῖ στὴν πιστὴ φυσιογνωμικὴ ἀναπαράσταση τοῦ βασιλέως, ἀλλὰ στὴν προβολὴ τοῦ ὡς ἥρωος καὶ σχεδὸν θεοποιημένου προσώπου.
Τὸ πλέον χαρακτηριστικὸ στοιχεῖο εἶναι ἡ περίφημη ἀναστολή, δηλαδή ἡ ἀνοδικὴ διάταξη τῶν μαλλιῶν πάνω ἀπὸ τὸ μέτωπο, ποὺ ἀποτελεῖ τὸ βασικὸ γνώρισμα τῶν πορτραίτων τοῦ Ἀλεξάνδρου. Ἡ νεανικὴ ὄψη, ἡ ἰδανικὴ ἀναλογία τοῦ σώματος καὶ ἡ συγκρατημένη μεγαλοπρέπεια τῆς μορφῆς παραπέμπουν στὴν καλλιτεχνικὴ παράδοση ποὺ διαμόρφωσε ὁ Λύσιππος, ὁ ἐπίσημος γλύπτης τῆς αὐλῆς τοῦ Ἀλεξάνδρου.
Τὸ ἔργο δημιουργήθηκε περίπου ἕναν αἰῶνα μετὰ τὸν θάνατο τοῦ Μακεδόνος στρατηλάτου, ὅταν ἡ μορφὴ του εἶχε ἤδη μετατραπεῖ σὲ σύμβολο παγκόσμιας βασιλικῆς ἐξουσίας καὶ ἡρωικῆς ἀρετῆς. Στὸν Ἑλληνιστικὸ κόσμο ὁ Ἀλέξανδρος τιμᾶτο ὄχι μόνον ὡς κατακτητής, ἀλλὰ καὶ ὡς ἡρωοποιημένος ἱδρυτὴς πόλεων καὶ πρότυπο βασιλέως.
Σήμερα τὸ ἄγαλμα θεωρεῖται ἕνα ἀπὸ τὰ σημαντικώτερα ἔργα τῶν συλλογῶν τοῦ Ἀρχαιολογικοῦ Μουσείου Κωνσταντινουπόλεως καὶ συγκαταλέγεται μεταξὺ τῶν καλυτέρων σωζομένων μεγάλων Ἑλληνιστικῶν πορτραίτων τοῦ Μεγάλου Ἀλεξάνδρου."
The Statue of Alexander the Great in the Istanbul Archaeological Museums
The marble statue of Alexander the Great preserved in the Istanbul Archaeological Museums is one of the most important surviving portraits of the Macedonian king from the Hellenistic period. The sculpture is generally dated to the third century BCE and was discovered at Magnesia ad Sipylum in western Asia Minor.
Particularly significant is the surviving sculptor's inscription, which identifies the artist as Menas of Pergamon, son of Ajax. Signed Hellenistic sculptures are relatively uncommon, making this work especially valuable for the study of ancient Greek art and artistic workshops.
The statue presents Alexander in a highly idealized manner. His face appears youthful and serene, with slightly parted lips and an expression reminiscent of divine figures in Hellenistic sculpture. The intention was not to produce a realistic likeness but to portray Alexander as a heroic and almost divine ruler.
The most recognizable feature is the famous anastole, the upward sweep of hair above the forehead that became the defining characteristic of Alexander's portrait type. The youthful appearance, idealized proportions, and restrained majesty of the figure reflect the artistic tradition established by Lysippos, Alexander's official court sculptor.
The statue was created approximately a century after Alexander's death, at a time when his image had already become a symbol of universal kingship and heroic virtue throughout the Hellenistic world. Alexander was honored not merely as a conqueror but also as a heroic founder and exemplary ruler.
Today the sculpture is regarded as one of the masterpieces of the Istanbul Archaeological Museums and ranks among the finest surviving large-scale Hellenistic portraits of Alexander the Great.
Βιβλιογραφία
Stewart, Andrew. Faces of Power: Alexander's Image and Hellenistic Politics. Berkeley: University of California Press, 1993.
Stewart, Andrew. “Alexander the Great in Greek and Roman Art.” In Brill's Companion to Alexander the Great. Leiden: Brill, 2003.
Pollitt, J. J. Art in the Hellenistic Age. Cambridge: Cambridge University Press, 1986.
Ridgway, Brunilde Sismondo. Hellenistic Sculpture I: The Styles of ca. 331–200 B.C. Madison: University of Wisconsin Press, 1990.
Smith, R. R. R. Hellenistic Sculpture. London: Thames & Hudson, 1991.
Palagia, Olga. “The Search for Alexander's Portraits.” In Alexander the Great: A New History. Oxford: Wiley-Blackwell, 2009.
Bieber, Margarete. Alexander the Great in Greek and Roman Art. Chicago: Argonaut Publishers, 1964.
İstanbul Arkeoloji Müzeleri. Sculpture Collection Catalogues (διάφορες εκδόσεις).
Başgelen, Nezih (ed.). Masterpieces of the Istanbul Archaeological Museums. Istanbul.
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου