Let us clarify once and for all what the word slave means.
In brief, the Greek word “σκλάβος” (sklávos) derives from the Medieval Greek terms “Σκλάβος / Σκλαβηνός”, which originally referred to a Slav (a member of the Slavic peoples).
The ethnonym Slav comes from the Proto-Slavic Slověninŭ.
During the early medieval centuries (6th–9th c.), many Slavs were captured and sold as slaves in the Byzantine Empire and elsewhere.
As a result, the ethnonym gradually came to mean, in general, “slave.”
From Greek the word passed into Latin as sclavus, and from there into many European languages (e.g., English slave, French esclave, etc.).
Plato does not formulate a theory of the “slave 'doulos' by nature.”
Aristotle develops it systematically.
The concept does not internally contradict the ancient Greek understanding of eleutheria (freedom).
However, it does contradict the modern concept of universal human equality (this is where the narrative of supposedly “civilized” modern peoples becomes problematic).
Thus, slavery was an institution, and that institution contributed to the formation of ancient Greek thought.
According to Aristotelian logic, Aristotle defines freedom as living in accordance with one’s own reason (logos).
If someone does not possess full self-mastery of reason, then — in his view — that person is not truly “free.”
Therefore:
The free person = the one who rules himself.
The natural slave = the one who benefits from being ruled.
Aristotle – Politics I (1254b–1255b):
«τῷ μὲν οὖν φύσει δούλῳ συμφέρει τὸ δουλεύειν»
Rendering:
“For the slave by nature, being in a state of slavery is beneficial.”
Analysis:
τῷ φύσει δούλῳ = to the one who is a slave by nature
συμφέρει = is advantageous / beneficial / fitting
τὸ δουλεύειν = to be in a condition of slavery (not merely “to serve”)
More precise rendering:
“For the one who is by nature a slave, to exist under slavery is to his advantage.”
Or more philosophically:
“For the natural slave, subjection to despotic authority proves beneficial.”
An important clarification: Aristotle does not simply say that “it is good for him to work.” He is arguing that the relationship of despotic dependence (master–slave) is, within his theoretical framework, beneficial for someone who lacks full rational self-governance.
Here, sympherei (“is beneficial”) is not a moral commendation. It is a functional claim within his anthropology.
However, caution is needed. This is a philosophical justification, not a sociological description of all slaves.
Aristotle himself acknowledges:
«πολλοὶ οὐ φύσει ἀλλὰ νόμῳ δοῦλοι εἰσί»
That is, many are slaves by law (for example, prisoners of war), not by nature.
1. Captured hoplites marching through the city
--------------------
Ας ξεκαθαρίσουμε τι σημαίνει η λέξη Σκλάβος μια και καλή.
Συνοπτικά, η λέξη «σκλάβος» προέρχεται από το μεσαιωνικό ελληνικό «Σκλάβος / Σκλαβηνός», που αρχικά δήλωνε τον Σλάβο (μέλος των σλαβικών φύλων).
Το εθνωνύμιο Σλάβος προέρχεται από το πρώτο σλαβικό Slověninŭ.
Κατά τους πρώτους μεσαιωνικούς αιώνες (6ος–9ος αι.), πολλοί Σλάβοι αιχμαλωτίζονταν και πωλούνταν ως δούλοι στη Βυζαντινή Αυτοκρατορία και αλλού.
Έτσι, το εθνωνύμιο κατέληξε να σημαίνει γενικά «δούλος».
Από τα ελληνικά η λέξη πέρασε στα λατινικά ως sclavus και από εκεί σε πολλές ευρωπαϊκές γλώσσες (π.χ. αγγλ. slave, γαλλ. esclave κτλ.).
Ο Πλάτων δεν διατυπώνει θεωρία «φύσει δοῦλου».
Ο Αριστοτέλης την αναπτύσσει συστηματικά.
Η έννοια δεν αντιφάσκει εσωτερικά με την αρχαιοελληνική αντίληψη ἐλευθερίας.
Αντιφάσκει όμως με τη νεότερη έννοια καθολικής ανθρώπινης ισότητας (εδώ είναι που χαλάει η αφήγηση με τους δήθεν πολιτισμένους λαούς του σήμερα). Αρα η δουλεία ήταν θεσμός και αυτός ο θεσμός συνέβαλε να οικοδόμηση της αρχαιοελληνικής σκέψης.
Σύμφωνα με αριστοτελική λογική, ο Αριστοτέλης ορίζει ἐλευθερία ως: το να ζει κανείς σύμφωνα με τον λόγο του.
Αν κάποιος δεν έχει πλήρη αυτοκυριαρχία του λόγου, τότε – κατά την άποψή του – δεν είναι πραγματικά «ἐλεύθερος».
Άρα: Ο ελεύθερος = αυτός που άρχει του εαυτού του.
Ο φύσει δοῦλος = αυτός που ωφελείται αν άρχεται.
Αριστοτέλης – Πολιτικά Α΄ 1254b–1255b: «τῷ μὲν οὖν φύσει δούλῳ συμφέρει τὸ δουλεύειν»
Απόδοση:
Για τον φύσει δούλο συμφέρει να είναι δούλος.
Ανάλυση: τῷ φύσει δούλῳ = σε εκείνον που είναι δούλος εκ φύσεως
συμφέρει = είναι προς το συμφέρον / ωφελεί / του αρμόζει
τὸ δουλεύειν = το να είναι σε κατάσταση δουλείας (όχι απλώς «να υπηρετεί»)
Πιο ακριβής απόδοση:
«Για εκείνον που είναι από τη φύση του δούλος, το να βρίσκεται σε καθεστώς δουλείας είναι προς το συμφέρον του.»
ή ακόμη πιο φιλοσοφικά:
«Στον εκ φύσεως δούλο, η υπαγωγή σε δεσποτική εξουσία αποβαίνει ωφέλιμη.»
Σημαντική διευκρίνιση είναι ότι ο Αριστοτέλης δεν λέει απλώς ότι «είναι καλό να δουλεύει». Λέει ότι η σχέση δεσποτικής εξάρτησης (δεσπότης–δοῦλος) είναι, κατά τη θεωρία του, ωφέλιμη γι’ αυτόν που δεν έχει πλήρη αυτοκυριαρχία του λόγου.
Το «συμφέρει» εδώ δεν είναι ηθικός έπαινος. Είναι λειτουργικός ισχυρισμός μέσα στη δική του ανθρωπολογία.
Προσοχή όμως. Αυτό είναι φιλοσοφική θεμελίωση, όχι κοινωνιολογική περιγραφή όλων των δούλων.
Ο ίδιος ο Αριστοτέλης παραδέχεται ότι: πολλοὶ οὐ φύσει ἀλλὰ νόμῳ δοῦλοι εἰσί.
Δηλαδή πολλοί είναι δούλοι κατά νόμο (π.χ. αιχμάλωτοι πολέμου), όχι από τη φύση τους.
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου